تکالیف خلاق
تورنس نیز سؤال برانگیزاننده را معرفی کرده و مطرح میکند که این سؤالات، مسئله را به مسیر تفکر وسیعتر، عمیق تر در جهت دیدی متفاوت میکشاند که به ایجاد ایدههای جدید منجر میشود. او سؤالات را دارای 4 سطح برانگیزندگی میداند که عبارت است از:
سطح اول پایینترین سطح برانگیزندگی سؤالات هستند که با «آری» یا «نه» یا به وسیله یک کلمه پاسخ داده میشوند. مثال: آیا میتوان یخ را در خلأ ایجاد کرد؟
سطح دوم سؤالاتی هستند که فرد را به دادن توضیحات برمیانگیزد، این سؤالات در سطح بالاتری قرار دارند، مثال: چگونه میتوانیم از کانیها برای ساخت دارو استفاده کنیم؟
سطح سوم از سؤالات، سؤالاتی هستند که فرد اطلاعات را به خود یا تجارب خود ربط دهد، مثال: وقتی به یخ نگاه میکنید، اشیاء در آن چگونه به نظرتان میآید؟
سطح چهارم، سؤالاتی هستند که تفکر فرد را به دنیای خیالی و آینده میبرد. مثال: چه میشد، اگر تمام یخهای قطبی آب میشد؟
پاسخ خلاق
در مقابل سؤالات خلاق، پاسخهای خلاق نیز دارای معیار هستند. نیول و سیمون و شاو (1963) 4 معیار برای پاسخ خلاقانه معرفی کردهاند:
1. پاسخ،تازه و برای فرد یا جامعه مفید باشد.
2. پاسخ،فرد را وادار به رد کردن ایدههایی کند که از قبل پذیرفته است.
3 . پاسخ،نتیجه انگیزش و پشتکار جدی باشد.
4. پاسخ،منجر به روشن ساختن مسئلهای شود که در اصل مبهم بوده است.
تکالیف با راهحلهای خلاق
1 - به جای طرح مسائلی که یک راه حل دارد، دانشآموز را با ارائه 2 یا چند راه حل تشویق کند.(تکلیف برای رشد سیالی)
2 - دانشآموز ترغیب شود تا راه حلهای خلاق را به جای راه حلهای معمولی ارائه دهد. (تکلیف برای رشد نومایگی و ابتکار)
3 - مسائلی ارائه شود که به طور غیرمنطقی پاسخ به آنها دشوار باشد و دانشآموز به طور تقریبی به را هحل برسد.
4 - به دانشآموزان مسائلی بدون ارائه اطلاعات داده شود که آنها مجبور باشند از منابع مختلف اطلاعات مورد نیاز را به دست آورند.
5 - مسائلی داده شود که مستلزم طراحی دادهها، تفسیر دادهها و انجام یک آزمایش باشد.
6 - نوشتن مقالههایی به عنوان تکلیف مطرح شود که مستلزم خواندن چند منبع، ایجاد ترکیب خلاق از اطلاعات، یافتن تناقضها یا هماهنگیهایی در آثار بزرگ منتشر شده باشد.
7 - گاه تمرینهایی داده شود که یک راه حل نادرست را برای مسئله نشان میدهد.(مداری که کار نمیکند) پیدا کردن مشکل و راه حل صحیح را پیشنهاد کنند.
8 - تکالیف آزمایشگاهی که به دانشآموزان، آزادی عملی برای انتخاب موضوع و تکنیکها بدهد.
9 - ساختن آهنگ و نه صرفا اجرای آهنگ از روی نت.
10 - فرآیندهای گوناگونی مثل ملاقات با سخنرانان، سفرهای کاوشگرانه در طبیعت و زندگی اجتماعی و مراکز مورد علاقه، مشاهده تصویر و مواد بصری و شنیدن، میتواند محیط رشد دانشآموزان را غنیتر کند.
11 - با تحریک دانشآموزان به دیدن، شنیدن، لمس کردن، دستکاری کردن، کشف کردن و انجام آزمایش و بازیهای سازنده، خلاقیت تقویت میشود. داستانگویی و داستانخوانی راهحل کارآمدی جهت افزایش خلاقیت در دانشآموزان است.
12 - تهیه طرحها وطرحهای ابتکاری با استفاده از مواد و وسایلی نظیر گل رس، موم، خمیربازی، چوب و پارچه، نخ ،شن، کاغذ و مقوا و به نمایش گذاردن و تشریح طرح در نمایشگاهی از دستاوردها باعث میشود که کودکان ثمرات کار خود را با دیگران مقایسه کرده و درباره آن به تبادل نظر بپردازند.
13 - بازی با کلمات، بازی با تصاویر و چیستانها، رسم کلمههای تصویری، بازی با اعداد و ماکتسازی برای یک دوره تاریخی، سبب میشود تا همه مهارتها در کنار هم رشد کنند.
14 - وقتی که از دانشآموزان خواسته میشود در پارک نقاشی بکشند، بدون آنکه از وسایل معمولی استفاده کنند، در واقع آنها را نسبت به محیط پیرامون خود، نارساییها، تنگناها و عوامل مفقوده حساس میکنیم. در این شرایط آنها یاد میگیرند با استفاده از امکانات محیط پیرامون و نه با وسایل و امکانات معمول،(استفاده از چوب، خاک، سنگ ، برگ درختان و...) اثری خلاقانه به وجود آورند.
15 - قصهسازی، کامل کردن قصههای ناتمام، انتخاب عنوان برای قصه، نوشتن قصه با عنوان مشخص، نوشتن قصه با موضوع مشخص،قصهنویسی آزاد، نوشتن قصه برای عکسها و تصاویر، قصهنویسی گروهی.
بدون شک طراحی، تولید و ارزشیابی تکالیف غنیسازی شده برای مدارس فرصت مغتنمی خواهد بود تا توان تولید برنامه درسی را در مدارس با هدف غنیسازی فرهنگ آموزش بازیابند .با مطالعه و شرکت در کارگاههای آموزشی مرتبط توانمندیهای خود را ارتقا دهید.